ไมโครไฟแนนซ์(Micorfinance)หรือที่เรียกอีกชื่อว่าไมโครเครดิต(Microcredit) เป็นสินเชื่อ(เงินกู้)ขนาดเล็ก จำนวนเงินไม่มากที่สถาบันไมโครไฟแนนซ์(Microfinance Institutions)เป็นผู้ให้บริการด้านการเงินโดยปล่อยกู้ให้กับคนที่มีฐานะยากจน รายได้น้อยและไม่สามารถเข้าถึงแหล่งเงินทุนที่เป็นสถาบันการเงินได้เพื่อนำเงินไปขยายธุรกิจและเสริมสร้างรายได้ให้เพิ่มขึ้นสถาบันไมโครไฟแนนซ์เป็นผู้ให้บริการด้านการเงินแก่ผู้ที่มีฐานะยากจนและมีรายได้ต่ำ สถาบันไมโครไฟแนนซ์อาจเป็นสหกรณ์ เครดิตยูเนี่ยน ธนาคารต่างๆที่มักเป็นธนาคารของรัฐเช่น ธนาคารออมสิน ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์(ธ.ก.ส.) รวมถึงหน่วยงานใดก็ตามที่ทำกิจกรรมเกี่ยวกับบริการด้านการเงินแก่คนที่มีฐานะยากจนเช่น เอ็นจีโอ มูลนิธิ ฯลฯ
คนยากจนและมีรายได้ต่ำที่เป็นลูกค้าของไมโครไฟแนนซ์จะมีลักษณะดังนี้คือ ประกอบธุรกิจ ค้าขาย เป็นนายจ้างของตนเองโดยประกอบธุรกิจขนาดเล็กในชุมชนที่ยากจน อาจเป็นการเกษตรขนาดเล็กที่ทำเพื่อนำผลผลิตไปขายเลี้ยงชีพ ทำการค้าขายเล็กๆน้อยๆเกี่ยวกับการทำอาหาร บริการต่างๆ ช่าง แม่ค้าขายของริมถนน แผงลอย ฯลฯ คนเหล่านี้ถึงแม้จะมีงานทำแต่มีรายได้น้อย ยากจนไม่มีความมั่นคงในฐานะการเงินแต่มีความต้องการเงินจำนวนหนึ่งเพื่อนำมาขยายงานค้าขายนั้นให้มีรายได้เพิ่มขึ้น
สินเชื่อไมโครไฟแนนซ์เป็นเครื่องมือให้กับคนยากจนให้สามารถสร้างธุรกิจ ขยายงานของพวกเขาให้มีรายได้เพิ่มขึ้นเช่น แม่บ้านที่มีฝีมือในการทอผ้าได้สวยงาม ทำขนมได้อร่อย แต่ขาดเงินทุนในการซื้อเครื่องไม้เครื่องมืออุปกรณ์และวัตถุดิบจึงไม่สามารถสร้างรายได้ขึ้นมาได้ทั้งๆที่มีฝีมือ ไมโครไฟแนนซ์จึงเป็นการให้สินเชื่อเป็นเงินทุนก้อนเล็กๆที่เปรียบเสมือนน้ำมันหล่อลื่นที่หยอดเข้าไปในเครื่องจักรให้สามารถทำงานต่อไปได้
สินเชื่อไมโครไฟแนนซ์กับการแก้ปัญหาหนี้นอกระบบ เมื่อต้องการเงินทุน(แม้จำนวนไม่มาก)ในการขยายงานเพื่อเพิ่มรายได้แต่เนื่องจากคนเหล่านี้ไม่มีหลักทรัพย์ค้ำประกัน ไม่มีเครดิต ไม่มีประวัติทางการเงินและไม่มีความมั่นคงของงานที่ทำจึงทำให้ไม่สามารถเข้าถึงสถาบันการเงินที่เป็นแหล่งของเงินทุนได้ การพยายามเพื่อแก้ไขปัญหาของคนเหล่านี้ที่ต้องการเงินทุนจึงหนีไม่พ้นการหันหน้าไปพึ่งพาบริการเงินกู้นอกระบบ สร้างหนี้นอกระบบจนทำให้เกิดเป็นปัญหาหนี้สินนอกระบบตามมา ปัญหาเก่าที่ควรจะได้รับการแก้ไขกลับถูกทับโถมจากปัญหาใหม่(หนี้นอกระบบ)ขึ้นมา เนื่องจากคนที่ยากจนรายได้น้อยอยู่แล้วไปกู้เงินนอกระบบที่ต้องจ่ายค่าธรรมเนียม ดอกเบี้ยในอัตราที่แพงกว่าปกติมาก
เมื่อมีไมโครไฟแนนซ์ทำให้การเข้าถึงแหล่งเงินทุนของคนที่ยากจนทำได้ง่ายขึ้น การกู้เงินจากสถาบันไมโครไฟแนนซ์จะเสียดอกเบี้ยในอัตราที่ต่ำกว่าการกู้เงินนอกระบบ สินเชื่อไมโครไฟแนนซ์จึงเป็นทางเลือกที่ดีกว่าของกลุ่มคนยากจนรายได้ต่ำที่ต้องการเงินทุนมาขยายงาน หากสินเชื่อไมโครไฟแนนซ์ทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพจะทำให้ปัญหาหนี้นอกระบบลดลงได้อย่างแน่นอน
สถาบันไมโครไฟแนนซ์โดยเฉพาะธนาคารของรัฐเช่น ธนาคารออมสิน ธกส. ธนาคารกรุงไทย เริ่มปล่อยสินเชื่อให้กับลูกค้าไมโครไฟแนนซ์ไปบ้างแล้ว สินเชื่อไมโครไฟแนนซ์เป็นสิ่งที่ก่อให้เกิดประโยชน์กับคนระดับรากหญ้าซึ่งเป็นคนส่วนใหญ่ของประเทศ โครงการดีๆที่เป็นประโยชน์เหล่านี้เป็นเหมือนแสงสว่างที่ให้ความหวังกับกลุ่มคนระดับรากหญ้าว่า ไมโครไฟแนนซ์จะช่วยแก้ไขปัญหาหนี้นอกระบบ ทำให้คนยากจนที่มีรายได้น้อยมีรายได้เพิ่มขึ้น ทำให้ครอบครัวมีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น นั่นคือการคาดหวังจากไมโครไฟแนนซ์ ส่วนจะเป็นจริงได้หรือไม่นั้นต้องคอยดูกันต่อไป.